Kategorie

Aktualności

„Kalwaria-podróże w czasie”

 

Kredyty i oszczędności, czyli historia kalwaryjskiego banku.

Biblioteka Publiczna w Kalwarii Zebrzydowskiej zaprasza do śledzenia nowego cyklu „Kalwaria – podróże w czasie” poświęconego historii naszego miasta.


Czy zastanawialiście się Państwo, jak wyglądała Kalwaria sprzed 50 czy 100 laty?


W kolejnych artykułach prezentować będziemy stare fotografie związane z naszą Małą Ojczyzną. Będzie można zobaczyć, jak na przestrzeni lat zmieniała się Kalwaria, poznać ciekawostki z jej dziejów oraz wzbogacić swoją wiedzę.


Źródłami, z których będziemy korzystać są otwarte zasoby online pochodzące z domeny publicznej, m.in. Narodowego Archiwum Cyfrowego, Polony, Federacji Bibliotek Cyfrowych, strony Fotopolska.eu, kolekcje prywatne, archiwa domowe mieszkańców oraz zasoby Biblioteki Publicznej z Cyfrowego Archiwum Ziemi Kalwaryjskiej.


Pieniądze szczęścia nie dają, ale żyć pozwalają… Pod koniec XIX wieku, w dobie słynnej nędzy galicyjskiej, Franciszek Stefczyk zaczął propagować nową w Polsce ideę spółdzielni oszczędnościowo-kredytowych. W jego zamyśle miało to polepszyć opłakaną sytuację mieszkańców kraju. Pomysł ten znalazł także uznanie wśród kalwarian. W takich okolicznościach, z inicjatywy adwokata krajowego dr Tadeusza Bresiewicza 30 listopada 1895 r. zawiązało się Towarzystwo Oszczędności i Pożyczek.

 

Głównym celem Towarzystwa było umożliwienie mieszkańcom Kalwarii i okolic uzyskanie niskoprocentowego kredytu i pożyczek. Było to bardzo ważne, bo pożyczanie pieniędzy od lichwiarzy, choć rozwiązywało doraźnie problem, to z uwagi na ogromne odsetki mogło doprowadzić do kompletnej ruiny finansowej.

 

Na pierwszym zebraniu założycielskim zgromadziło się 30 osób, którzy stali się pierwszymi członkami i udziałowcami Towarzystwa. Liczba zrzeszonych osób systematycznie rosła. W 1916 roku do Towarzystwa należało już 1539 członków, tak osób fizycznych jak i prawnych. Byli to głównie mieszkańcy Kalwarii i okolicznych wsi. Zdecydowanie dominowali wśród nich rolnicy- było ich aż 1202, a następnie rękodzielnicy i przemysłowcy-169, a także 83 pracowników umysłowych, 63 handlarzy i kupców, 10 właścicieli realności, 3 kapitalistów oraz 8 instytucji.

 

Tak gwałtowny rozwój Towarzystwa skłonił Radę Nadzorczą do podjęcia uchwały o budowie własnego gmachu. W 1907 r. oddano do użytku piętrowy gmach zaprojektowany w stylu secesyjnym przez Jana Hawigera z Wadowic. Wydarzenie to zostało upamiętnione poprzez wmurowanie w ścianie korytarza parteru tablicy pamiątkowej, którą można zobaczyć tam do dziś.

 

I wojna światowa, a następnie powojenny kryzys zahamowały rozwój Towarzystwa. Dokonano zmiany waluty z obowiązujących w Galicji austriackich koron na nową walutę markę polską. Jednak szalejąca inflacja utrudniała działalność kredytową, a także inne operacje finansowe w tym np. gromadzenie oszczędności. W 1925 r. po raz kolejny dokonano waloryzacji wkładów oszczędnościowych i udziałów, tym razem z marek polskich na złotówki. Z powodu konieczności dostosowania się do nowego ustawodawstwa w niepodległej Polsce, w 1926 r. dokonano zmiany nazwy na Bank Mieszczańsko-Ludowy.

 

Dopiero w latach 30. XX w. bank zaczął działać bardziej prężnie, odnotowywano także większe zyski, które przeznaczano na wsparcie różnych celów charytatywnych.

 

Kalwaryjski bank ma w swojej historii kryminalny epizod. W 1936 r. nieznani sprawcy poprzez wykuty otwór w suficie dostali się do banku i rozpruli metalowy sejf. Nie podano nigdy, ile pieniędzy zrabowali.

 

W czasie II wojny światowej bank nie przestał istnieć, ale jego działalność była ograniczona. W 1941 r. doszło do kolejnej zmiany nazwy. Od tej pory instytucja ta była znana jako Spółdzielczy Bank Ludowy.

 

Po wojnie bank wznowił działalność, ale już po kilku latach w 1950 r. został przekształcony w Gminną Kasę Spółdzielczą. W latach 50. XX w. z zgodnie z obowiązującymi zasadami pożyczek udzielano wyłącznie rolnikom wykluczając rzemieślników i „spekulantów”. W 1961 r. nastąpiła kolejna zmiana nazwy tym razem na Bank Spółdzielczy.

 

Od 1962 r. bank miał możliwość przeznaczania nadwyżek pieniężnych na dotowanie lokalnych inicjatyw np. wsparcie Koła Gospodyń Wiejskich, OSP czy Klubu Sportowego „Kalwarianka”. Powrócono także do udzielania pożyczek rzemieślnikom. Wraz z rozwojem działalności banku zwiększało się również zatrudnienie.

 

Kolejną wielką zmianą jaka dotknęła działalność banku była transformacja ustrojowa w 1989 r. Przestawienie się z gospodarki centralnie planowanej na wolnorynkową było ogromnym wyzwaniem dla banku i jego klientów. Władze banku zdecydowały, że jego samodzielne funkcjonowanie nie jest możliwe z powodu braku potrzebnych środków. Kalwaryjski bank przystąpił jako jeden z akcjonariuszy do utworzonego Małopolskiego Banku Regionalnego. Obecnie Bank Spółdzielczy w Kalwarii Zebrzydowskiej zrzeszony jest w Grupie BPS, którą tworzy 359 zrzeszonych banków spółdzielczych oraz Bank BPS jako bank zrzeszający.

 

Iwona Kosowska

 

Źródła:

Bank Spółdzielczy w Kalwarii Zebrzydowskiej. Stulecie 1895-1995. Oprac. G. Studnicki, Nakładem Banku Spółdzielczego, Kalwaria Zebrzydowska, 1995.

O banku https://www.bskalwaria.pl/o-banku (dostęp: 29.09.2021 r.)

 

Cykl „Kalwaria – podróże w czasie” jest związany jest działaniami Biblioteki mającymi na celu dokumentowanie historii regionu i jego mieszkańców. W ramach tej misji powstało Cyfrowe Archiwum Ziemi Kalwaryjskiej, w którym gromadzone są stare zdjęcia, dokumenty, kroniki, pocztówki itp. Zasoby Archiwum można przeglądać w czytelni Biblioteki.


Wypożyczając zdjęcia z własnych albumów rodzinnych oraz inne materiały, można przyczynić się do rozwoju Archiwum Cyfrowego Ziemi Kalwaryjskiej. Po zeskanowaniu zdjęć, zostaną one zwrócone właścicielom. Sami Państwo mogą zdecydować, w jakim zakresie będą one udostępnione, czy jedynie dla czytelników korzystających z bazy w czytelni Biblioteki, czy także dla Internautów. Ciekawe zdjęcia udostępnione przez Państwa będą prezentowane w naszym cyklu i opatrzone komentarzem historycznym.


Projekt Cyfrowego Archiwum Ziemi Kalwaryjskiej mogą wesprzeć wszyscy mieszkańcy gminy. 


Zachęcamy wszystkich Państwa do przejrzenia własnych zbiorów i kontaktu z Biblioteką.

Tel. 33 8766 429

Koordynator Projektu – starszy bibliotekarz p. Renata Żak



Galeria

Tablica pamiątkowa
Tablica pamiątkowa
Bank Spółdzielczy w Kalwarii Zebrzydowskiej
Bank Spółdzielczy w Kalwarii Zebrzydowskiej

Bank Spółdzielczy w Kalwarii Zebrzydowskiej około roku 1918
Bank Spółdzielczy w Kalwarii Zebrzydowskiej około roku 1918

Godziny Otwarcia

 

Pn - Czw:       8.00 - 18.00

Pt - Sb:           8.00 - 15.00

Bibliotekarz Poleca

Książka na telefon

Klub