Kategorie

Aktualności

Dlaczego Lem?

 

W 2021 roku przypada setna rocznica urodzin Stanisława Lema, jednego z najpoczytniejszych polskich pisarzy science-fiction, którego twórczość zaliczana jest do kanonu światowej literatury. Sejm RP zdecydował, że należy uczcić ten fakt ogłaszając obecny rok – Rokiem Lema. Z tej okazji chcieliśmy przybliżyć naszym Czytelnikom tę niewątpliwie wybitną postać.

Stanisław Lem (1921-2006), czołowy przedstawiciel polskiej fantastyki naukowej, filozof, futurolog i eseista. W swoim dorobku posiada także powieści realistyczne i teksty satyryczne. Urodzony 13 września 1921 roku we Lwowie, jednak do aktu urodzenia wpisano datę 12 września, aby zgodnie z przesądem uniknąć pecha. W 1946 roku rodzina  Lemów przeniosła się do Krakowa, nie chcąc przyjąć obywatelstwa radzieckiego.

 

W latach 1947-1950 pracował w Konserwatorium Naukoznawczym, prowadzonym przez dr Mieczysława Choynowskiego. Po sukcesie jego pierwszej powieści fantastycznej „Astronauci”, pisarz postanowił na dobre zająć się tworzeniem fantastyki.

 

Świat przedstawiony w utworach pisarza różni się od rzeczywistości typowej dla fantastyki naukowej poprzez przedstawienie rzeczywistości  skonstruowanej tak, aby sprawić wrażenie przyszłej normalności i codzienności. Przestrzegał przed negatywnymi skutkami technicznego rozwoju cywilizacji, a jego prace teoretyczne i prognozy futurologiczne mają znaczący wpływ na definiowanie miejsca ludzkości we wszechświecie i prognozowanie jej losu.

 

W 1953 roku Stanisław Lem ożenił się z Barbarą Leśniak, lekarzem radiologiem, a w 1968 roku urodził się im syn Tomasz. W latach 1983-1988 pisarz przebywał na emigracji w Berlinie i Wiedniu. Po powrocie do Polski zamieszkał w Krakowie. W ostatnich latach życia współpracował z „Tygodnikiem Powszechnym”, pisząc felietony.  Zmarł 27 marca 2006 roku, jego prochy złożono  na cmentarzu Salwatorskim. Na jego grobie zgodnie z życzeniem pisarza został umieszczony rzymski napis :„FECI, QUOD POTUI, FACIANT MELIORA POTENTES” – „Zrobiłem, co należało, inni niech zrobią lepiej”.

 

Mimo, że sam deklarował się jako agnostyk, na prośbę rodziny został pochowany  według obrządku katolickiego.

 

Stanisław Lem posiadał kilka doktoratów honoris causa, został uhonorowany m.in. medalem "Gloria Artis" i najwyższym polskim odznaczeniem państwowym Orderem Orła Białego. W roku 1973 pisarzowi przyznano honorowe członkostwo amerykańskiego stowarzyszenia Science Fiction Writers of America. Nazwiskiem naszego autora nazwano też planetoidę 3836 Lem.

 

Proza Stanisława Lema ma grono wiernych fanów. Jego książki zostały przetłumaczone na ponad 50 języków, osiągając łączny nakład ponad 40 milionów egzemplarzy. Książki, opowiadania i pomysły tego pisarza stały się podstawą wielu adaptacji filmowych i telewizyjnych. Lem w pełni zaaprobował jedynie groteskowego „Przekładańca” (1968), do którego sam napisał scenariusz, film w reżyserii Andrzeja Wajdy, z wyśmienitym Bogumiłem Kobielą w roli głównej.

 

Setne urodziny Stanisława Lema uczcijmy słodyczami zjedzonymi potajemnie, zgodnie z tradycją, bo i pisarz zaopatrywał się w batoniki w tajemnicy przed żoną. Szeleszczące papierki wrzućmy za szafę, jak to robił Lem, żeby ukryć dowody „zbrodni”.

 

Dla wszystkich   obecnych i przyszłych ,miłośników twórczości Stanisława Lema zamieszczamy jeden z mniej znanych utworów, będący dowodem nieprzeciętnego poczucia humoru pisarza.

 

 

Jolanta Paluchowska-Pępek

 

 Stanisław Lem


„ Chory komputer ”

 


Komputer był chory i leżał w łóżeczku
I przyszedł pan doktor, postukał po wieczku.
„Ach, co ci brakuje, co trapi, mów zaraz
Czy niskie napięcie ci sprawia ambaras,
Czy masz na awarię lub zapaść dowody,
Czy wszystkie pracują, jak trzeba, obwody?”

A kiedy komputer i słowa nie powie

Pan doktor sam siebie postukał po głowie
I klawisz nacisnął i spojrzał w ekranik
I ujrzał fatalny pamięci wprost zanik.
Komputer wystękał: „Ja dłużej nie mogę!
Ach ratuj doktorze, biednego niebogę!
Rozpocznij lekarską właściwą terapię…”

Pan doktor za swój fonendoskop się łapie.
I słucha. I patrzy. Niełatwo się leczy,
Gdy gada komputer zupełnie od rzeczy.
„Ja nie chcę” powiada „żyć dłużej w tym biurze,
Bo tylko zmartwienia, kłopoty mam duże.
Mnie już nadojadły te nudne programy,
Ja wrócić chcę prędko do taty, do mamy,
Do cioci, do wujcia, do babci, do dziadka,
A miejsce me jakiś buchalter niech zatka.
Mnie wszyscy tu mówią, iż jestem maszyną,
A ja bym żabuchną być wolał, ptaszyną,
A choćby i nawet zwyczajną papugą,
Bylebym nie musiał rachować wciąż długo.
To znów mi się marzy po prostu szalenie,
Bym nieco popływać mógł w krytym basenie,
Wywrócić niekiedy na macie koziołka
I czytać bajeczki te, wie pan, Matołka…”

 A doktor zmartwiony spode łba wciąż zerka
Na ekran, na lampki, na mysz komputerka
I długo się z bliska przygląda tej myszy
Zarazem lamenty chorego wciąż słyszy,
Aż wreszcie się ozwie: „Rachuba twym musem,
Ktoś ciebie zaraził okropnym wirusem.
Za sprawcą zarazy już ślad pewno zarósł,
Ten wirus to powód choroby…” „Nie, wiarus!”
Odpowie komputer: „W dal skoczyć chcę susem,
Albowiem sam jestem wirusem wiarusem!”

Doktora od słów tych zatrzęsła się głowa,
Gdyż całkiem szalone to były już słowa.
Z walizki wyciągnął obcęgi i młotek,
Zaśpiewał łagodnie: „Wlazł kotek na płotek”,
I chcąc, aby wylazł ów wirus przeklęty,
Układa na biurku ciekawe przynęty:
Plasterek szyneczki, kęs ementalera…
Lecz wirus nie kwapi się wyjść z komputera.
Położył na stole potężne banknoty,
By wirus się skusił. Też nie ma ochoty.
Więc wyjął fujarkę i gra na fujarce,
Lecz wirus nie słucha, daremne to harce.
Pan doktor się w końcu rozzłościł fatalnie
I młotkiem w komputer co siły jak walnie!
I wirus wyleciał. Był Anioł to Michał.
Nie wierzgał, nie parskał, nie śpiewał, nie kichał,

Bo doktor skrępował natychmiast wirusa,
By już go nie brała szkodliwa pokusa.
Bo gorsze od dżumy, od grypy, cholery
Wirusy są: od nich wszak mrą komputery.

Te wszystkie wirusy, to sprawa nieczysta,
Układa je jakiś zły typ, programista,
Bo w nim satysfakcja obrzydła wprost wzbiera
Gdy duch komputera i pamięć umiera.

Nie trzeba więc wzywać ni tatę, ni mamę,
Lecz pana doktora z leczącym programem.
On mówi wirusom: „Ja zaraz wam pogram!
Ja przeciw wirusom stworzony mam program!”

A na to komputer te słowa powtarza
I tak się odzywa do pana lekarza:
„Już zdrów jestem znowu, lecz panu nie skłamię,
Że chciałbym być jednak przy tacie i mamie.
Że chciałbym, by byli wciąż przy mnie rodzice,
A nie wciąż rachować Bóg wie co w fabryce!
Być wolę synusiem, bratankiem lub córką,
A nie ciągle cyfry i cyfry pchać dziurką!”

Pan doktor z rozpaczy za głowę się łapie;
„Nieznane – powiada – są takie terapie,
By choćby najnowszą metodą niemiecką
Przerobić komputer na dziecko!”

 

 

 

Źródło :

https:culture.pl/pl/tworca/stanislaw-lem

www.laickie.pl

 

Pierwsze wydania tekstów Lema w Polsce.

  • "Człowiek z Marsa" (powieść s-f) drukowany w odcinkach w czasopiśmie "Nowy Świat Przygód", 1946.
  • "Astronauci", Czytelnik, 1951.
  • "Jacht »Paradise«. Sztuka w czterech aktach" (współautor: Roman Hussarski), Czytelnik, 1951.
  • "Sezam i inne opowiadania" (zawiera pierwsze odcinki przygód Ijona Tichego), Iskry, 1954.
  • "Obłok Magellana", Iskry, 1954 (wcześniej powieść była drukowana w odcinkach w "Przekroju").
  • "Czas nieutracony", Wydawnictwo Literackie, 1955.
  • "Dzienniki gwiazdowe", Iskry, 1957 (wydanie zmienione i rozszerzone: Wydawnictwo Literackie, 1966; Czytelnik, 1971).
  • "Dialogi" (eseje), Wydawnictwo Literackie, 1957.
  • "Eden", Iskry, 1959.
  • "Śledztwo", Wyd. MON, 1959.
  • "Inwazja z Aldebarana" (zawiera opowiadania, które weszły w skład "Opowieści o pilocie Pirxie"), Wydawnictwo Literackie, 1959.
  • "Powrót z gwiazd", Czytelnik, 1961.
  • "Solaris", Wyd. MON, 1961.
  • "Pamiętnik znaleziony w wannie", Wydawnictwo Literackie, 1961.
  • "Księga robotów" (opowiadania), Iskry, 1961.
  • "Wejście na orbitę" (eseje), Wydawnictwo Literackie, 1962.
  • "Noc księżycowa" (opowiadania i scenariusze telewizyjne), Wydawnictwo Literackie, 1963.
  • "Niezwyciężony i inne opowiadania", Wyd. MON, 1964.
  • "Bajki robotów", Wydawnictwo Literackie, 1964.
  • "Summa technologiae" (eseje), Wydawnictwo Literackie, 1964.
  • "Polowanie" (opowiadania), Wydawnictwo Literackie, 1965.
  • "Cyberiada" (opowiadania), Wydawnictwo Literackie, 1965 (wydanie rozszerzone: 1967).
  • "Wysoki Zamek", Wyd. MON, 1966.
  • "Głos Pana", Czytelnik, 1968.
  • "Opowieści o pilocie Pirxie", Wydawnictwo Literackie, 1968 (wydanie rozszerzone: Czytelnik, 1973).
  • "Filozofia przypadku" (eseje), Wydawnictwo Literackie, 1968.
  • "Fantastyka i futurologia" (eseje), Wydawnictwo Literackie, 1970.
  • "Doskonała próżnia" (apokryfy), Czytelnik, 1971.
  • "Bezsenność" (opowiadania), Wydawnictwo Literackie, 1971.
  • "Wielkość urojona" (apokryfy), Czytelnik, 1973.
  • "Rozprawy i szkice" (eseje), Wydawnictwo Literackie, 1975.
  • "Szpital Przemienienia", Czytelnik, 1975.
  • "Katar", Wydawnictwo Literackie, 1976.
  • "Maska" (opowiadania i scenariusze telewizyjne), Wydawnictwo Literackie, 1976.
  • "Powtórka" (opowiadania i scenariusze radiowe), Iskry, 1976.
  • "Golem XIV" (opowiadania), Wydawnictwo Literackie, 1981.
  • "Wizja lokalna", Wydawnictwo Literackie, 1982.
  • "Prowokacja" (apokryfy), Wydawnictwo Literackie, 1984.
  • "Człowiek z Marsa", 1985 (wydanie fanzinowe, nierespektujące praw autorskich).
  • "Biblioteka XXI wieku" (apokryfy), Wydawnictwo Literackie, 1986.
  • "Pokój na Ziemi", Wydawnictwo Literackie, 1987.
  • "Fiasko", Wydawnictwo Literackie, 1987.
  • "Pożytek ze smoka" (opowiadania), PTWK, 1993.
  • "Człowiek z Marsa", Nowa, 1994 (pierwsze oficjalne wydanie drukiem zwartym).
  • "Lube czasy" (felietony), Znak, 1995.
  • "Sex Wars" (felietony), Nowa, 1996.
  • "Tajemnica chińskiego pokoju" (felietony), Universitas, 1996.
  • "Dziury w całym" (felietony), Znak, 1997.
  • "Bomba megabitowa" (felietony), Wydawnictwo Literackie, 1999.
  • "Okamgnienie" (felietony), Wydawnictwo Literackie, 2000.
  • "Przekładaniec" (scenariusze), Wydawnictwo Literackie, 2000.
  • "Dyktanda czyli...", Wydawnictwo Literackie, 2001.
  • "Listy albo opór materii" (wybór listów), Wydawnictwo Literackie, 2002.
  • "Dylematy" (felietony), Wydawnictwo Literackie, 2003.
  • "Krótkie zwarcia" (felietony z "Tygodnika Powszechnego" pisane po 1994), Wydawnictwo Literackie, 2004.
  • "Lata czterdzieste. Dyktanda" (debiutanckie opowiadania z lat 40. oraz "Dyktanda"), Wydawnictwo Literackie, 2005.
  • "Rasa drapieżców. Teksty ostatnie" (felietony z "Tygodnika Powszechnego" 2005 i 2006 w wyborze Tomasza Fiałkowskiego), Wydawnictwo Literackie, 2006.
  • "Sknocony kryminał" (kryminał i dramat z notatek autora), Agora SA 2009.
  • "Diabeł i arcydzieło. Teksty przełomowe" (wybór publikacji z książek, czasopism i maszynopisów dokonany przez Wojciecha Zemka), Wydawnictwo Literackie, 2018.

Autor bibliografii: Paweł Kozioł, kwiecień 2009

 

Godziny Otwarcia

 

Pn - Czw:       8.00 - 18.00

Pt - Sb:           8.00 - 15.00

Bibliotekarz Poleca

Książka na telefon

Klub